UNIVERZITET U ISTOČNOM SARAJEVU

 FAKULTET FIZIČKOG VASPITANJA I SPORTA

NASTAVNO-NAUČNOM VIJEĆU

Predmet: Stručna ocena i mišljenje o urađenoj doktorskoj disertaciji  kandidata mr Jove Rankića  pod nazivom: Promjene morfološkog i motoričkog prostora nakon primjene kineziološkog tretmana učenika osnovnih škola

Kandidat mr Jovo Rankić predao je molbu za formiranje komisije za ocjenu podobnosti teme i kandidata za izradu doktorske disertacije 11. 01. 2013.  godine.

Nastavno naučno vijeće Fakulteta fizičkog vaspitanja i sporta Univerziteta u Istočnom Sarajevu donosi odluku br. 29/13 od 16. 01. 2013. godine o obrazovanju komisije za ocjenu naučne zasnovanosti predložene teme doktorske disertacije kandidata mr Jove Rankića.

Na sjednici Nastavno naučnog veća donjeta je odluka br. 390/13od 9. 04. 2013. godine o usvajanju izveštaja Komisije o ocjeni teme doktorske disertacije. Senat Univerziteta u Istočnom Sarajevu 1. 07. 2013. godine donosi odluku br. 01-C-137-XX/13 о podobnosti teme i kandidata doktorske disertacije kojom se prihvata Izvještaj Komisije o ocjeni podobnosti teme doktorske disertacije.

Kandidat podnosi zahtjev 29. 09. 2015. godine za formiranje komisije za pregled i ocjenu urađene doktorske disertacije.

Vijeće Fakulteta fizičkog vaspitanja i sporta u Istočnom Sarajevu, na sjednici održanoj 30. 09. 2015. godine, donosi Odluku br. 1243/15 kojom se obrazuje Komisija za pregled i ocjenu urađene doktorske disertacije mr Jove Rankića pod nazivom „Promjene morfološkog i motoričkog prostora nakon primjene kineziološkog tretmana učenika osnovnih škola“ u sastavu:

  1. Univerziteta u Istočnom Sarajevu; predsednik komisije;
  1. Univerziteta u Istočnom Sarajevu; mentor;
  1. Univerziteta u Nišu; člankomisije.

Nakon uvida u priloženu dokumentaciju (urađenu doktorsku disertaciju, biografija i spisak radova) i njene analize Komisija Naučno-nastavnom veću Fakulteta podnosi sledeći

IZVJEŠTAJ

1. Značaj i doprinos doktorske disertacije sa stanovišta aktuelnog stanja u određenoj naučnoj oblasti

Priložena doktorska disertacija kandidata mr Jove Rankića pod naslovom Promjene morfološkog i motoričkog prostora nakon primjene kineziološkog tretmana učenika osnovnih školasadrži sve potrebne stručne i naučne elemente na osnovu kojih je moguće sagledati: strukturu, sadržaj, obim, realizaciju i značaj istraživanja. Jasno su definisane metode, tehnike i instrumenti istraživanja, što je bilo osnovno za  utvrđivanje cilja istraživanja. Podaci su prikazani pregledno i precizno uz primenu odgovarajućih metoda istraživanja.

Naučni doprinos ovog istraživanjabiće prvenstveno u kvalitetnijem metodološkom oblikovanju časa fizičkog vaspitanja, čime će se valorizovati efikasnije praćenje i vrednovanje kvantitativnih promjena antropoloških obeležja morfoloških karakteristika i motoričkih sposobnosti učenika.

Rezultati istraživanja mogu poslužiti i kao osnova za buduća istraživanja koja bi obuhvatala i ostala antropološka obilježja (kognitivne sposobnosti, funkcionalne sposobnosti,  konativne karakteristike i socijalni status) pri čemu bi se svakako dobile i validnije informacije o fizičkom statusu populaciji učenika osnovnih škola.

2. Ocjena da je urađena doktorska disertacija rezultat originalnog naučnog rada kandidata u odgovarajućoj naučnoj oblasti,

Urađena doktorska disertacija mr Jove Rankića pod naslovom Promjene morfološkog i motoričkog prostora nakon primjene kineziološkog tretmana učenika osnovnih školapredstavlja originalan naučno-istraživački rad urađen po svim principima naučno-istraživačkog  rada uz primenu odgovarajućih naučnih metoda. Ona je vrijedan naučni doprinos nastavi fizičkog vaspitanja i sporta. Dobijeni rezultati su jasno i precizno prikazani i imaju teorijsku i praktičnu vrijednost, te se disertacija može smatrati originalnim naučnim doprinosom teoriji i praksi nastave fizičkog vaspitanja.

3. Pregled ostvarenih rezultata rada kandidata u određenoj naučnoj oblasti

U svom dosadašnjem naučnom opusu, kandidat se bavio istraživanjima koja su vezana za proučavanje morfoloških karakteristika, motoričkih i funkcionalnih sposobnosti. U tim radovima su ispitivane razlike i relacije u pojedinim dijelovima antropološkog prostora. Takođe, autor je ispitivao i efekte kinezioloških tretmana na razvoj motoričkih sposobnosti kod djece mlađeg školskog uzrasta.

4. Ocjenu o ispunjenosti obima i kvaliteta u odnosu na prijavljenu temu,

Doktorska disertacija pod nazivom Promjene morfološkog i motoričkog prostora nakon primjene kineziološkog tretmana učenika osnovnih školanapisana je po važećim naučno-metodološkim principima u obimu od 139 stranica  standardnog kompjuterskog formata (format A4) sa proredom 2.0 (font: Times New Roman, font size: 12). Sadržaj doktorske disertacije je raspoređen u 8 poglavlja: 1.Uvod,2. Problem, predmet i cilj istraživanja, 3. Hipoteze istraživanja, 4. Metod istraživanja, 5. Rezultati istraživanja, 6. Zaključak, 7. Prilog, 8. Literatura.

Na osnovu detaljne analize urađene doktorske disertacije Komisija je zaključila da ona obuhvata sva relevantna poglavlja klasične strukture istraživačkog rada i da je napisana po svim principima naučno-istraživačkog rada

5. Naučne rezultate doktorske disertacije,

Prvo poglavlje disertacije – Uvod, sastoji se od četiri podpoglavlja. Autor navodi da uticaj različitih antropoloških faktora na efikasnost u realizaciji raznovrsnih motoričkih zadataka je kompleksan, zavisi od nivoa na kojem se nalaze ti činioci i od međusobnih odnosa svih karakteristika u okviru antropološkog statusa. Kako bi fizičku aktivnost dijece trebalo podrazumjevati kao uobičajeni, sastavni deo odrastanja, tako onda istraživanja o motoričkim sposobnostima i morfološkim karakteristikama, o uslovima i okolnostima u kojima se one razvijaju postaju jako bitna.

U drugom poglavlju Problem, predmet i cilj istraživanja se navodi da se problem istraživanja odnosi na transformaciju u okviru morfoloških karakteristika i motoričkih sposobnosti, te na utvrđivanje razlika (promjena) u okviru pomenutih prostora kod učenika osnovne škole uzrasta 11 i 12 godina nakon eksperimentalnog tretmana.

Predmet istraživanja su morfološke karakteristike: longitudinalna dimenzionalnost skeleta, volumen i masa tela, te potkožno masno tkivo, kao i motoričke sposobnosti: eksplozivna snaga nogu, gipkost, repetitivna snaga trupa, statička snaga ruku i ramenog pojasa, koordinacija, brzina kretanja i brzina alternativnih pokreta ruku.

Cilj istraživanja bio je da se naučno utvrdi da li postoje razlike tj. promjene u morfološkim karakteristikama i motoričkim sposobnostima kod učenika osnovne škole, hronološke dobi 11 i 12 godina (-/+ 6 mjeseci) nakon primjene eksperimentalnog tretmana.

U trećem poglavlju Hipoteze istraživanja autor navodi osam istraživačkih hipoteza.

H1 Očekuju se statistički značajne razlike u morfološkim karakteristikama između dječaka i djevojčica na inicijalnom mjerenju.

H2Očekuju se statistički značajne razlike u motoričkim sposobnostima između dječaka i djevojčica na inicijalnom mjerenju.

H3 Postoje statistički značajne promjene u morfološkom prostoru između eksperimentalne i kontrolne grupe na finalnom mjerenju.

H4 Postoje statistički značajne promjene u morfološkom prostoru između dječaka i djevojčica na finalnom mjerenju.

H5 Očekuju se značajne promjene u motoričkom prostoru između eksperimentalne i kontrolne grupe na finalnom mjerenju.

H6 Očekuju se značajne promjene u motoričkom prostoru između dječaka i djevojčica na finalnom mjerenju.

H7 Očekuju se statistički značajne relacije između antropometrijskih i motoričkih varijabli na finalnom mjerenju kod dječaka i djevojčica eksperimentalne grupe.

H8 Očekuju se statistički značajne relacije između antropometrijskih i motoričkih varijabli na finalnom mjerenju kod dječaka i djevojčica kontrolne grupe.

U poglavlju Metod istraživanja definisani su uzorak ispitanika, uzorak mjernih instrumenata, opis eksperimentalnog programa vežbanja i  metod obrade podataka.

Uzorak ispitanika za potrebe rada bio je izveden iz populacije djece osnovne škole uzrasta 11 i 12 godina iz Bijeljine. Mjerenje morfoloških karakteristika i motoričkih sposobnosti bilo je izvršeno na uzorku od 168 ispitanika podjeljenih u dva subuzorka: 91 ispitanik ( 48 dječaka i 43 djevojčice) osnovne škole „Meša Selimović“ iz Janje koji su činili eksperimentalnu grupu, te 77 ispitanika (41 dječak i 36 djevojčica) osnovne škole „Petar Kočić“ iz Brodca koji su činili kontrolnu grupu.

Kao uzorak mjernih instrumenata za potrebe rada bile su izabrane sljedeće antropometrijske mjere:

I Za procenu longitudinalne dimenzionalnosti skeleta:

  1. tjelesna visina (0,1 cm),

II Za procjenu volumena i mase tijela:

  1. tjelesna masa (0,1 kg),
  2. srednji obim grudnog koša (0,1 cm),
  3. srednji obim opružene nadlaktice (0,1 cm) i
  4. srednji obim opružene podlaktice (0,1 cm).

III Za procjenu potkožnog masnog tkiva:

  1. kožni nabori trbuha (0,1 mm),
  2. kožni nabor leđa (0,1 mm),
  3. kožni nabor nadlaktice (0,1 mm),

Za procjenu motoričkih sposobnosti kod djece korišćeni su standardizovani motorički testovi (prema modelu Bala, Stojanović i Stojanović (2007), i primjenjena je sljedeća baterija testova:

I Za procjenu faktora strukturiranja kretanja:

  1. Poligon natraške (0,1 s),
  2. Skok udalj iz mjesta (cm),
  3. Trčanje 20 m iz visokog starta (0,1 s),

II Za procjenu faktora funkcionalne sinergije i regulacije tonusa:

  1. Taping rukom (frek.),
  2. Pretklon u sjedu raznožno (cm),

III Za procjenu faktor trajanja ekscitacije motoričkih jedinica:

  1. Podizanje trupa za 60 s (frek.),

Izdržaj u zgibu (0,1 s).

U okviru opisa eksperimentalnog programa opisani su sadržaji programa kineziološkog vježbanja koji su primjenjeni u glavnoj fazi časa tokom eksperimentalnog perioda. Kontrolna grupa ispitanika je u istom periodu realizovala nastavne sadržaje redovne nastave fizičkog vaspitanja po programu rada koji je predložilo resorno Ministarstvo.

Eksperimentalna grupa Inicijalno testiranje antropoloških dimenzija
Kontrolna grupa
EKSPERIMENTALNA GRUPA 36 časova redovne nastave fizičkog vaspitanja (2 puta nedjeljno po 45 minuta)  + model motoričkog vježbanja (3 puta nedjeljno po 45 minuta) u dodatnoj nastavi
KONTROLNA GRUPA 36 časova redovne nastave fizičkog vaspitanja (2 puta nedjeljno po 45 minuta)
Eksperimentalna grupa Finalno testiranje antropoloških dimenzija
Kontrolna grupa
PROGRAMSKE CJELINE BROJ SATI
Inicijalna dijagnoza antropoloških karakteristika:
  • morfološke karakteristike
  • motoričke sposobnosti
Prije realizacije      programa

Kineziološki tretman - program vježbi za razvoj repetitivne snage

1.Sklekovi na tlu

2.Sklekovi, noge postaviti na švedsku klupu

3.Leći na tlo potrbuške i podizati tijelo

4.Leći na tlo na leđa i podizati tijelo

5.Sunožni poskoci u čučnju

6.Uspinjanje step-test na švedsku klupu

16
PNF (Proprioneuromuskularna facilitacija) 2

Kineziološki tretman - program vježbi za razvoj statičke snage

1.Izdržaj u visu pothvatom

2.Izdržaj u skleku na pruženim rukama na tlu

3.Leći na tlo potrbuške, podići trup, izdržaj

4.Sjesti na tlo i podići noge, izdržaj

5.Izdržaj u polučučnju

6.Izdržaj u čučnju

16
PNF (Proprioneuromuskularna facilitacija) 2
Finalna dijagnoza antropoloških karakteristika:
  • morfološke karakteristike
  • motoričke sposobnosti
Poslije realizacije      programa
                                                                                       Ukupno: 36 časova

U podpoglavlju Metode obrade podataka navedeno je da su rezultati eksperimentalne i kontrolne grupe ispitanika statistički obrađeni primjenom statističkog programa SPSS. Izračunati su:

  1. Za sve varijablena na inicijalnom i finalnom mjerenju utvrđeni su osnovni deskriptivni statistici. Od mjera centralne tendencije: aritmetička sredina (AS); od mjera varijabilnosti: standardna devijacija (S), minimalni (MIN) i maksimalni rezultati mjerenja (MAX); od mjera oblika distribucije: skjunis -mjera simetričnosti distribucije (SKEW) i kurtosis - mera homogenosti distribucije (KURT).
  2. Testirana je normalnost disribucije na inicijalnom i finalnom mjerenju za sve varijable primjenom Kolmogorov–Smirnov testa, za oba pola.
  3. Za utvrđivanje statistički značajnih razlika po prostorima između dječaka i djevojčica, te eksperimentalne i kontrolne grupe na inicijalnom mjerenju urađena je multivarijatna i univarijatna (MANOVA i ANOVA) analiza varijanse.
  4. Za utvrđivanje razlika između inicijalnog i finalnog mjerenja po prostorima za dječake i djevojčice, kao i za eksperimentalnu i kontrolnu grupu, primenjena je multivarijatna i univarijatna (MANCOVA i ANCOVA) analiza kovarijanse.
  5. Za utvrđivanje relacija (veličine uticaja), između sistema prediktorskih varijabli (morfološki prostor) sa kriterijskim (motorički prostor) na finalnom mjerenju za eksperimentalni i kontrolnu grupu, urađena je Multipla regresiona analiza za oba pola.

U poglavlu Rezultati istraživanja tekstualno i tabelarno, sa odgovarajućom diskusijom, prikazani su dobijeni rezultati istraživanja obje grupe ispitanika za sve istraživane prostore.

Prvi do rezultata istraživanja odnosi se na analizu osnovnih deskriptivnih statistika, te testiranje normalnosti distribucije morfoloških i motoričkih varijabli, a sve u cilju opravdanosti primjene parametrijskih statističkih metoda, kao i kvantitativnu analizu razlika na multivarijatnom i univarijatnom nivou u okviru morfološkog i motoričkog prostora za eksperimentalnu i kontrolnu grupu i polne razlike na inicijalnom mjerenju.

          Drugi do rezultata istraživanja odnosi se takođe na analizu osnovnih deskriptivnih statistika, testiranja normalnosti distribucije morfoloških i motoričkih varijabli na finalnom mjerenju, efekte kineziološkog tretmana i utvrđivanje kvantitativne analize kovarijansnih razlika na multivarijatnom i univarijatnom nivou u okviru pomenutih prostora za eksperimentalnu i kontrolnu grupu i pol ispitanika.

          Treći do rezultata istraživanja sadrži kvalitativne analize (relacije), a definiše veličinu uticaja morfoloških karakteristika sa finalnog mjerenja na svaku motoričku varijablu dobijenu nakon finalnog mjerenja kako za eksperimentalnu i kontrolnu grupu, tako i za pol ispitanika.

U poglavlu Zaključak autor ističe da iznijeta analiza u prostoru morfoloških karakteristika, potvrdila je hipotezu H1, da se očekuju statistički značajne razlike u morfološkim karakteristikama između dječaka i djevojčica na inicijalnom merenju. Iznijeta analiza u prostoru motoričkih sposobnosti potvrđuje predpostavku datu u hipotezi H2 o očekivanju statistički značajnih razlika u motoričkim sposobnostima između dječaka i djevojčica na inicijalnom merenju. Hipotezom H3 potvrđeno je postojanje statistički značajnih promjena u morfološkom prostoru između eksperimentalne i kontrolne grupe na finalnom mjerenju.

Između dječaka i djevojčica na finalnom mjerenju u morfološkim karakteristikama ili razlike po polu nakon tretmana nisu zapažene kako u cjelokupnom morfološkom prostoru tako i pojedinačno posmatrano. Ova konstatacija ukazuje na povećanje mjera voluminoznosti skeleta kod djevojčica, s obzirom da su dječaci prije tretmana imali veće vrednosti obima. To govori o stabilnosti prve faze predpuberteta devojčica i generalno ulazak dečaka u tu fazu intenzivnog rasta i razvoja. Duge cjevaste kosti rastu brže u ovoj fazi, te i muskulatura prati njihove promjene, a to direktno smanjuje vrijednosti volumena skeleta, što je ovde i bio slučaj.

          Ova izneta konstatacija ne ide u prilog postavljenoj hipotezi H4 o postojanju statistički značajnih promjena u morfološkom prostoru između dječaka i djevojčica na finalnom mjerenju, te se u potpunosti može odbaciti.

Na osnovu prikazanih rezultata očito je da je tretman poboljšao nivo motoričkih sposobnosti dječaka i djevojčica kada se to posmatralo sa aspekta grupa ispitanika, te se ova konstatacija oslanja na postavljenu hipotezu H5 o očekivanju značajnih promjena u motoričkom prostoru između eksperimentalne i kontrolne grupe na finalnom mjerenju i u potpunosti se prihvata.

Na osnovu iznijete analize hipoteza H6 o očekivanju značajnih promjena u motoričkom prostoru između dječaka i djevojčica na finalnom merenju, može se takođe u potpunosti prihvatiti.

Na osnovu dobijenih rezultata može se zaključiti da je hipoteza H7 očekuju se statistički značajne relacije između antropometrijskih i motoričkih varijabli na finalnom mjerenju kod dječaka i djevojčica eksperimentalne grupe, prihvaćena.

Volumen tijela kod dječaka i njihova mišićna komponenta u njemu omogućila je da se dječaci duže zadrže u statičkoj snazi od djevojčica.

          Ova konstatacija opravdava postavljenu hipotezu H8 o očekivanju statistički značajnih relacije između antropometrijskih i motoričkih varijabli na finalnom mjerenju kod dječaka i djevojčica kontrolne grupe, te se takođe može prihvatiti.

6. Primenjivost i korisnost rezultata u teoriji i praksi,

        

Ovo istraživanje treba da podstakne istraživače na dalja istraživanja u kojima bi se isti  eksperimentalni faktori primjenili na većem uzorku ispitanika koji bi omogućio generalizaciju dobijenih rezultata.

Doprinos disertacije je, prije svega, u domenu praktične primjenljivosti dobijenih rezultata, koji omogućuju optimalizaciju i intenzifikaciju nastave fizičkog vaspitanja, sa aspekta primjenjenih operatora rada, metodičkih oblika i trenažnih opterećenja u okviru redovne nastave fizičkog vaspitanja, kod populacije učenika osnovnih škola.

Praktičan značaj ovog istraživanja ogledao bi se u mogućnosti primjene ovog modela kineziološkog tertmana u radu sa dijecom koja nisu zahvaćena trenažnim procesima bilo kakvih oblika. Model bi mogao pomoći u izradi, planiranju i programiranju nastavnih sadržaja, posebno kod realizacije nastavnih jedinica za razvoj repetitivne i statičke snage.

7. Način prezentiranja rezultata naučnoj javnosti.

Doktorska disertacija mr Jove Rankića pod nazivom „Promjene morfološkog i motoričkog prostora nakon primjene kineziološkog tretmana učenika osnovnih škola“ je samostalan naučno-istraživački rad u kojem je doktoant odabranu temu obradio primjenom naučnih i stručnih metoda. Obavljenim istraživanjem i obradom teme došlo se do rada koji će imati svoje mjesto u naučnoj i stručnoj javnosti. Šire prezentovanje javnosti dobijenih rezultata biće u vidu monografije.

ZAKLJUČAK I PRIJEDLOG

Urađena doktorska disertacija mr Jove Rankića pod nazivom „Promjene morfološkog i motoričkog prostora nakon primjene kineziološkog tretmana učenika osnovnih škola“ je samostalno naučno djelo sa svim neophodnim stručnim, naučnim i pedagoškim kvalitetima. Rezultati su interpretirani precizno i pregledno, uz prethodnu primjenu adekvatnih metoda istraživanja. Značaj istraživanja je objektivno određen i sagledan sa teorijskog i praktičnog aspekta. Pored toga rezultati doktorske disertacije predstavljaju orginalan naučni rad kandidata u odgovarajućoj naučnoj oblasti.

Komisija sa posenim zadovoljstvom predlaže nastavno-naučnom vijeću Fakulteta fizičkog vaspitanja i sporta u Istočnom Sarajevu, da prihvati ovaj izvještaj i da ga uputi u dalju proceduru i preduzme sve Zakonom predviđene korake u vezi sa davanjem saglasnosti Senata Univerziteta i zakazivanjem javne odbrane.

U Istočnom Sarajevu, 17.11.2015.

                                                                                   Članovi komisije:

  1. Dr Borislav Cicović, vanredni profesor za užu naučnu oblast Sportske i rehabilitacione nauke i užu oblast obrazovanja Kineziologija inidvidualnih sportova – predmet Borilački sportovi, Fakultet fizičkog vaspitanja i sporta Univerziteta u Istočnom Sarajevu; predsednik komisije;

___________________________

  1. Univerziteta u Istočnom Sarajevu; mentor;

____________________________

  1. Univerziteta u Nišu; član komisije;

                                            _______________________